Bonn: het tweede leven van de voormalige hoofdstad

Er zijn niet veel steden die in de jongere geschiedenis het etiket 'ex-hoofdstad' opgeplakt hebben gekregen. Bonn is er één van. Maar wie denkt dat Bonn sinds het zijn aanzien als hoofdstad kwijt is, in een soort doornroosjesslaap is gevallen, vergist zich. Het vroegere 'Bundesdorf' is nu een economische en culturele metropool van formaat, even zelfbewust en internationaal georiënteerd als het altijd is geweest.

De jaren waarin Bonn als hoofdstad het westelijke deel van Duitsland representeerde, waren zeker niet de slechtste. De 'Bonner Republiek' staat tot op heden voor de snelle opkomst na de oorlog, voor diplomatie en democratie. De 'weg van de democratie' – zo heet een rondwandeling die begint bij het Haus der Geschichte en voert langs locaties in de voormalige regeringswijk die belangrijk zijn geweest voor de moderne geschiedenis. Authentieke plaatsen van de Duitse politiek, zoals Palais Schaumburg, de bungalow van de bondskanselier en de voormalige vergaderzaal van de senaat, kunnen nog altijd worden bezichtigd. En ook op de permanente tentoonstelling van de stichting Haus der Geschichte komt de Bonner Republiek weer tot leven. Tal van tentoonstellingsstukken, zoals de beroemde 'Adenauer-Mercedes', documenten, foto's en films roepen herinneringen op en maken de historische en politieke samenhang van de gebeurtenissen vanaf de tijd na de oorlog tot de hereniging van Oost- en West-Duitsland aanschouwelijk. Maar Bonn is niet alleen ex-hoofdstad, het heeft ook een grote reputatie als kunststad. Met ensceneringen die tot ver over de grenzen de aandacht trekken, is het Theater Bonn een uitstekend adres voor een veeleisend publiek. Het tweejaarlijkse theaterfestival dat hier van 1992 tot 2008 werd gehouden, heeft de internationale bekendheid nog aanzienlijk vergroot. Als Beethovenstad herdenkt Bonn de wereldberoemde componist die hier werd geboren, elk jaar in september en oktober met het Beethovenfest, een serie klassieke concerten van grote klasse. Van totaal andere aard, maar eveneens van grote klasse is het muziek- en vuurwerkspektakel Rhein in Flammen®, waarbij een feestelijk verlichte scheepsvloot begeleid door schitterend vuurwerk en bombastische klanken over de rivier vaart.

Zijn reputatie als een van de kunsthoofdsteden van Duitsland bevestigt Bonn ook met twee van de belangrijkste musea van het land, het Kunstmuseum Bonn en de Kunst- und Ausstellungshalle der Bundesrepublik Deutschland, beter bekend als de Bundeskunsthalle. Het Kunstmuseum bezit een van de omvangrijkste collecties Duitse expressionisten. Daarnaast is er ook hedendaagse Duitse kunst en internationale grafische kunst van na 1945 te zien. De Bundeskunsthalle is een museum met een hogere missie. Het stelt zich ten doel de 'intellectuele en culturele rijkdom' van het land op passende wijze te presenteren en de internationale dialoog tussen cultuur en politiek in stand te houden. Dat klinkt ambitieus, maar de miljoenen bezoekers per jaar vormen het bewijs dat dit doel ook inderdaad kan worden bereikt. Geen miljoenen, maar wel honderdduizenden bezoeken ook de vele andere musea in de stad, bijvoorbeeld het Deutsches Museum Bonn, dat vooral in trek is bij liefhebbers van techniek. Hier wordt aan de hand van 100 meesterwerken geïllustreerd welke ontwikkelingen zich hebben voorgedaan op het gebied van de techniek en de ingenieurswetenschappen – vanaf het moment waarop een uitvinding is gedaan, tot nu. En het August-Macke-Haus, het Frauenmuseum, het Akademisches Kunstmuseum en het Stadtmuseum hebben eveneens hun trouwe fans. Dat de stad ook kan scoren als openluchtmuseum voor kunst in de openbare ruimte, bewijzen tal van uitstekende werken op dit gebied, zoals de door Victor Vasarely ontworpen gevel van het Juridicum, de 'Large Two Forms' van Henry Moore voor de voormalige bondskanselarij en 'Die Wolkenschale' van Hans Arp voor de universiteitsbibliotheek. Werken die een hoofdstad zonder meer waardig zijn.