Frankfurt: museum van het ware, mooie en goede

Eigenlijk is Frankfurt een betrekkelijk moderne stad. Business, architectuur en de op twee na grootste luchthaven van Europa – allemaal volgens de nieuwste stand. Misschien heeft Frankfurt juist daarom een bijzondere voorliefde voor musea van sterk uiteenlopende aard en omvang ontwikkeld. Volgens het motto: de tijd altijd een beetje vooruit zijn, maar toch vasthouden.

Waarschijnlijk denkt u bij Frankfurt direct aan big business, brokers, banken en de beurs. Terecht – maar er is meer. Want Frankfurt heeft een museumlandschap dat je vrijwel nergens anders vindt. De meeste musea bevinden zich aan de Museumsufer aan de zuidkant van de Main. Het eerste museum dat hier genoemd moet worden, is het Städel Museum . Als een van de belangrijkste kunstmusea van Duitsland beschikt dit over een groot aantal meesterwerken van de Europese kunst uit negen verschillende eeuwen. Het onlangs geopende ondergrondse nieuwe gedeelte huisvest de collectie vanaf 1945 met werken van grootheden als Joseph Beuys en Gerhard Richter. Een stuk verder naar het oosten bevinden zich het filmmuseum en het architectuurmuseum, dat zelf een voorbeeld is van innovatieve, onconventionele architectuur. Op een steenworp afstand hiervandaan staat het museum voor toegepaste kunst, het 'MAK': 1.000 jaar kunsthandwerk, gepresenteerd in een imposant gebouw dat is ontworpen door de Amerikaanse architect Richard Meier. Aan de overkant van de Main, weer op maar een paar minuten afstand, bevinden zich eveneens diverse musea die het bezoeken waard zijn, zoals het door Hans Hollein ontworpen museum voor moderne kunst MMK en de Kunsthalle Schirn, een van de belangrijkste tentoonstellingsgebouwen van Duitsland en Europa. Minder bekend en vaak afwijkend van de mainstream, maar van hoogstaande kwaliteit is de kunst in de vele galerieën rondom de dom. En zelfs de metro is op sommige plaatsen een kunstruimte, bijvoorbeeld op het station Dom/Römer, waar in het kader van het project 'Grenzland' werken te zien zijn op het raakvlak tussen kunst, architectuur en design.

De grenzen van het bevattelijke worden regelmatig overschreden door de Joodse cultuur en geschiedenis van de 12e eeuw tot na 1945. Het Joods museum in de historische ruimtes van het Rothschild-Palais en de dependance van het museum in de Judengasse leggen hiervan een even indrukwekkende als authentieke getuigenis af. Onlosmakelijk verbonden met Frankfurt is ook Johann Wolfgang von Goethe, die hier werd geboren. In zijn sporen kan nu het Frankfurt van de 18e eeuw nog worden beleefd. Bijvoorbeeld in het Goethehaus of – iets profaner – in de Gerbermühle, een romantisch hotel-restaurant met een groot terras aan de oever van de Main, waar de vorst der dichtkunst destijds graag een glas appelwijn dronk. Ook de Frankfurtse arts Heinrich Hoffmann, die met 'Struwwelpeter' (Piet de smeerpoets) een kinderboek heeft geschreven dat een echte klassieker is geworden, is waarschijnlijk te gast geweest in de Gerbermühle. In een mooie oude villa in de chique wijk Westend is een museum aan hem gewijd, waar o.a. tekeningen, zeldzame uitgaven van 'Struwwelpeter', vertalingen en parodieën te zien zijn. Wie ervan houdt, moet beslist eens een bezoek brengen aan de 'Caricatura', het belangrijkste Duitse museum op het gebied van de komische kunst. F. W. Bernstein, Robert Gernhardt, Chlodwig Poth, Hans Traxler, F. K. Waechter, Bernd Pfarr en vele anderen zorgen hier gegarandeerd voor een brede grijnslach en een goed humeur.

Misschien iets minder vrolijk, maar wel realistischer gaat het eraan toe in de bank- en kantoorgebouwen die de meest indrukwekkende skyline van Europa vormen en het eigenlijke symbool van Frankfurt zijn. Toch is er zelfs hier kunst van wereldniveau te vinden. De collecties van bijvoorbeeld de Deutsche Bank, Commerzbank en DZ Bank zouden in geen enkel museum misstaan en zijn ook regelmatig te bezichtigen door het publiek. Banktorens als kunstruimte: als er iets typisch Frankfurt is, dan dat.