Ruhrgebied: van hoogovens naar hoogcultuur

De voormalige kolengroeve van Duitsland, met vijf miljoen inwoners een van de grootste Europese agglomeraties, is tegenwoordig een van de dichtste cultuurlandschappen van het continent. Met de metropolen Bochum, Dortmund, Duisburg, Essen en Oberhausen en een groot aantal andere steden vormt het Ruhrgebied een unieke urbane ruimte vol verrassingen.

Ligt het Ruhrgebied aan de Ruhr? Niet alleen – en dat is misschien de eerste verrassing. Want naast de Ruhr, die het gebied aan de zuidkant begrenst en het zijn naam heeft gegeven, waren ook de Emscher en de Lippe belangrijk voor het vroegere industriegebied. Maar aan welk water ook gelegen, alle grote en kleine steden in het Ruhrgebied hebben één ding gemeen: de overgang van industrie naar cultuur is hen op een bewonderenswaardige manier gelukt. Sinds het Europese cultuurhoofdstadjaar RUHR.2010 is deze rolverandering overduidelijk, onomkeerbaar, realiteit en nieuwe identiteit tegelijk – niet alleen in de 'big five' Duisburg, Oberhausen, Essen, Bochum en Dortmund, maar in alle meer dan 50 steden van het Ruhrgebied. Grote internationale evenementen als de Ruhrtriennale, het Ruhr-pianofestival en de Ruhrfestspiele omvatten de hele regio en behoren tot het allerbeste wat er tegenwoordig op podia en in concertzalen te beleven is. De RuhrKunstMuseen vormen het dichtste museumlandschap op het gebied van de moderne kunst ter wereld: 20 musea in 15 steden, allemaal op slechts een paar kilometer afstand van elkaar. Zelf maken ze op hun beurt deel uit van een groot netwerk van ca. 200 musea, waarvan het in 1883 geopende Museum für Kunst und Kulturgeschichte Dortmund het oudste is en het Museum Folkwang met ca. 800.000 bezoekers per jaar het grootste. En ook dit netwerk is weer onderdeel van een nog belangrijker geheel: een nieuwe cultuurregio in wording, die echter ook zijn grote industriële erfgoed in ere houdt en bewaart. Verandering door cultuur en cultuur door verandering, industriecomplexen als nieuwe podia en een bevolking die deze nieuwe weg vol enthousiasme bewandelt: dat is het Ruhrgebied.

Ze staan er nog, de hoogovens, de gasopslagtanks en schachttorens, de zichtbare symbolen van het industriële erfgoed. En ze bepalen tot op heden het gezicht van het Ruhrgebied, ook al wordt hier geen steenkool meer gedolven, maar wordt er theater, muziek, schilderkunst, dans, performance en andere kunst bedreven. Langs de Route der Industriekultur zijn deze symbolen nog altijd te zien: een 400 kilometer lange ronde door het Ruhrgebied, van Duisburg naar Hamm en Hagen, die loopt langs 54 belangrijke getuigenissen van het industrieel verleden en heden. Een van de beste voorbeelden is te vinden in Duisburg: het landschapspark Duisburg-Nord, waar een stilgelegd industriecomplex is veranderd in een multifunctioneel park van een geheel nieuwe dimensie – met het grootste kunstmatig aangelegde duikcentrum in een voormalige gasopslagtank, een alpine klimtuin en nog veel meer wat u in een industriemetropool nu niet bepaald zou verwachten. Oberhausen, dat aan Duisburg grenst, heeft met de Gasometer tussen het Rhein-Hernekanaal en het enorme winkel- en vrijetijdscentrum CentrO haar oude symbool herontdekt: een stalen gigant, een in 1929 gebouwde voormalige cokesgastank en tegenwoordig een van de meest bijzondere expositiehallen in Europa. Essen, dat u het 'centrale stadsdeel' van de cultuurhoofdstad RUHR.2010 zou kunnen noemen, beschikt met de Zeche Zollverein niet alleen over UNESCO-werelderfgoed, maar ook over het meest sprekende symbool voor de veranderingen die zich in de regio hebben voltrokken. Minder spectaculair, maar niet minder bezienswaardig is 'de schat van Essen', de gouden Madonna in de domschatkamer van de munsterkerk in Essen. Het is het oudste volplastische Mariabeeld ter wereld en een van de belangrijkste kunstwerken uit de vroege middeleeuwen – van een ongelooflijke eenvoud en adembenemend mooi tegelijk. Wereldlijke cultuurvoorwerpen zijn daarentegen te vinden in het red dot design museum, de grootste tentoonstelling op het gebied van hedendaagse vormgeving ter wereld. Op meer dan 4.000 m² zijn hier ca. 1.000 designobjecten te bewonderen die zijn bekroond met de internationaal begeerde en erkende red dot design award.

Op weer slechts een steenworp afstand, in Bochum, bevindt zich de centrale speellocatie van de Ruhrtriennale, de Jahrhunderthalle, een van de eerste voorbeelden van een modern en doelmatig door een ingenieur ontworpen gebouw en een symbool van het nieuwe Ruhrgebied. Informatie over de tijd dat Bochum een stad was waar de schoorstenen rookten en de hoogovens gloeiden, is te vinden in het Deutsches Bergbau-Museum, het grootste mijnbouwmuseum ter wereld. Meer dan 400.000 bezoekers per jaar dalen hier eerst af in de mijn en nemen daarna de lift naar de 63 meter hoge schachttoren, die een fantastisch uitzicht biedt over Bochum en de 'Pott' – zoals de inwoners zelf het Ruhrgebied vaak noemen. De Ruhrtriennale vindt overigens ieder jaar plaats. De naam heeft betrekking op het feit dat de artistieke leiding van dit internationale kunstfestival eens in de drie jaar in andere handen overgaat. En wat Bochum betreft: de stad die ooit de meeste mijnen in het Ruhrgebied had, is nu de stad met de meeste theaters en het uitgaanscentrum van de regio. Wie eenmaal in de Bermudadriehoek is geweest, zal dat niet zo snel vergeten. Sterren kijken kunt u ook in Bochum – in het Zeiss-Planetarium. Wanneer u verder reist naar Dortmund, straalt u aan de horizon al van grote afstand een enorme 'U' tegemoet. Hier staat het vroegere gist- en pakhuis van de Union-Brauerei, dat tegenwoordig een centrum is voor kunst, creativiteit en creatieve economie, de 'Dortmunder U' genaamd. Op het dak van dit gebouw prijkt namelijk sinds 1962 een negen meter hoge, goudkleurige 'U', symbool van de brouwerij – en van de stad. Op een paar kilometer afstand bevindt zich een ander symbool van de stad, het stadion van Borussia. Weer iets verderop, ten zuidoosten van de stad, ontspringt de Emscher. Vroeger stond deze bekend als de vuilste rivier van Duitsland, maar nu wordt geprobeerd de natuur hier terug te brengen in haar oorspronkelijke staat. Er wordt hard aan gewerkt om aan de Emscher in de jaren tot 2020 een nieuw, aantrekkelijk landschap te realiseren. Ook dat is typerend voor het nieuwe Ruhrgebied: van gisteren morgen maken. En genieten van vandaag. Eén ding nog: het zal u bevallen, het nieuwe Ruhrgebied.

Highlights
Highlights

Ontdek het vakantieland Duitsland op de kaart

Voeg hier uw favorieten toe. Bewaar de gekozen bestemmingen, sorteer ze, deel ze, druk ze af en plan uw reis naar Duitsland van begin tot eind.

0 favorieten geselecteerd