In het rijk der kastelen en tuinen: Potsdam

Potsdam, de hoofdstad van de deelstaat Brandenburg, is vooral bekend om zijn historisch erfgoed. Als voormalige residentiestad van Pruisen kan het bogen op talrijke unieke kastelen en parken. De glans en glorie van Pruisen, de nalatenschap van de Pruisische koningen Frederik I en Frederik II (de Grote), de traditie als stad van de wetenschap en kunsten: Potsdam biedt cultuur en historie in een adembenemende hoeveelheid.

Koninklijke dromen en het grootste werelderfgoed van Duitsland

300 jaar geleden veranderde de garnizoensstad Potsdam in een van de schitterendste residentiesteden van Europa. De Pruisische koningen realiseerden in en rondom Potsdam een barokke droom, hun opvolgers breidden het stadsbeeld uit met grootse monumenten van het classicisme. Reeds in 1990 werd het cultuurlandschap Potsdam – toen nog op gemeenschappelijk verzoek van de twee Duitse staten – tot UNESCO-werelderfgoed verklaard. Sindsdien behoren de parkcomplexen Sanssouci, Neuer Garten, Babelsberg, Glienicke en het eiland Pfaueninsel met hun kastelen tot het cultureel werelderfgoed. In 1992 kwamen het kasteel en park Sacrow en de Heilandskirche erbij en in 1999 werd de lijst nogmaals met 14 monumenten uitgebreid, waaronder het kasteel en park Lindstedt, de Russische Kolonie Alexandrowka, de Belvedère op de Pfingstberg, het station Kaiserbahnhof en de sterrenwacht bij het park Babelsberg. In totaal omvat het werelderfgoed zo'n 500 hectare parklandschap en 150 gebouwen uit de tijd van 1730 tot 1916.

Het nieuwe kasteel op de Alter Markt en drie prachtige stadspoorten

Een wandeling door het historische centrum van Potsdam zou kunnen beginnen op de Alter Markt, het tweede centrale plein. De St.-Nikolaikirche, de Lustgarten en het Alte Rathaus vormen tot op de dag van vandaag een ensemble van edele grootsheid. Momenteel wordt op de Alter Markt het stadskasteel herbouwd als toekomstige zetel van de Landdag, het deelstaatparlement. De 'infobox' presenteert allerlei wetenswaardigheden over dit ambitieuze bouwproject en de geschiedenis van het kasteel, dat de DDR als relict van het Pruisische imperialisme in 1959 liet slopen. De Neuer Markt uit de 17e en 18e eeuw, ietwat verscholen achter een huizenrij, is een van de best behouden gebleven barokpleinen van Europa en zeker het mooiste plein van de stad. In het voormalige koetshuis is tegenwoordig het bezienswaardige Haus der Brandenburgisch-Preussischen Geschichte gevestigd. De aangrenzende Luisenplatz verbindt de barokke Brandenburger Strasse met de allee die naar de ingang van het park Sanssouci leidt.

Drie prachtige stadspoorten zijn kenmerkend voor het beeld van het oude Potsdam, de een nog mooier dan de ander: het Brandenburger Tor, een monumentale triomfboog ter herinnering aan de Zevenjarige Oorlog, het Jägertor, vernoemd naar het ten noorden van de stad gelegen keurvorstelijk jachtslot Jägerhof, en het Nauener Tor, een van de populairste trefpunten in de binnenstad van Potsdam en een bijzonder fraai voorbeeld van Engelse neogotiek.

Pruisens werk en Europa's bijdrage

Door het Nauener Tor kom je in de Hollandse wijk, waar de charme en levenslust van Potsdam zich op een zeer aangename manier vertonen: liefdevol vormgegeven binnenhofjes, tearooms, heel aparte kroegen en avant-garde galeries nodigen uit tot rondslenteren en een gezellige pauze. Niet alleen Hollanders hebben evenwel in Potsdam een nieuw thuis gevonden; de residentiestad had van het begin af aan een Europees karakter. De vestiging van Hugenoten, de bouw van de Russische wijk, de huizen in Zwitserse stijl uit de 19e eeuw, de Noorse matrozenpost Kongsnaes, het in Engelse landhuisstijl gebouwde slot Cecilienhof: Potsdam stond altijd open voor mensen, culturen en ideeën. En natuurlijk voor gasten. Tegenwoordig net als vroeger, toen Voltaire kwam en meteen twee jaar bleef.