De deelstaathoofdstad Magdeburg, een van de oudste steden in het voormalige Oost-Duitsland, heeft het in de loop van zijn geschiedenis niet altijd gemakkelijk gehad. Als keizerlijke residentie, Hanzestad en vestingstad is Magdeburg keer op keer geteisterd door oorlogen en verwoestingen. Maar de stad is altijd blijven geloven in zijn toekomst, heeft zichzelf steeds opnieuw uitgevonden – en de herinnering aan de twee Otto's die zo'n grote rol hebben gespeeld in de geschiedenis van Magdeburg, altijd bewaard.

Saarbrücken: een sympathieke stad met een bruisend cultureel leven, barokke architectuur, Franse charme en Saarlandse levenslust; universiteitsstad en deelstaathoofdstad, economisch centrum en jaarbeursstad. De metropool aan de Saar is het centrum van een grensoverschrijdende agglomeratie en tegelijkertijd een sfeervolle stad met een rustig, ontspannen en vrolijk karakter.

Mannheim maakt mobiel. Zo bouwde Karl Drais in deze universiteitsstad aan de Rijn en de Neckar in 1817 de eerste tweewieler, reed in 1886 de eerste automobiel van Carl Benz door de straten van de stad en in 1921 de legendarische Lanz Bulldog en construeerde Julius Hatry hier in 1929 zelfs het eerste raketvliegtuig ter wereld. Hieruit blijkt wel dat inventieve geesten zich in Mannheim bijzonder prettig voelen.

Karlsruhe is gelegen in de Boven-Rijnse Laagvlakte tussen het Zwarte Woud, de Vogezen en het Pfälzerwald. Het is niet alleen een centrum van techniek en wetenschap, maar ook de zetel van de belangrijkste rechtbanken in Duitsland en de internethoofdstad van het land. En doordat het geestelijke klimaat hier altijd al wat liberaler was dan elders, is Karlsruhe ook een stad van kunst, cultuur en plezier in het leven.

Als plaats van vestiging van het wereldconcern Bayer AG staat Leverkusen internationaal vooral bekend als industriestad. Maar Leverkusen is meer: het is een stad met een hoge recreatieve waarde, mooi gelegen aan de uitlopers van het Bergisches Land, een plaats met aan de ene kant stadsleven en direct ernaast dorpse rust en stilte.

Die einstige Kohlengrube Deutschlands, mit fünf Millionen Einwohnern einer der größten europäischen Ballungsräume, präsentiert sich heute als eine der dichtesten Kulturlandschaften des ganzen Kontinents. Mit den Metropolen Bochum, Dortmund, Duisburg, Essen und Oberhausen und vielen weiteren Städten formt das Ruhrgebiet einen einzigartigen urbanen Raum voller Überraschungen.

Trier werd gesticht in 16 voor Christus onder de Romeinse keizer Augustus en heette destijds Augusta Treverorum. Als stad die bekend staat als de oudste stad van Duitsland, is Trier rijk aan gebouwen en kunstschatten uit de klassieke oudheid. Een van die gebouwen is de Porta Nigra, de best bewaarde stadspoort uit de oudheid en tegenwoordig het symbool van de stad aan de Moezel.

Wiesbaden is de de-luxe-versie van een stad, als het ware de grande dame onder de grote Duitse steden. Uiterst beschaafd en met uitstekende omgangsvormen, een toonbeeld van degelijkheid, klasse en prestige. Als een van de traditierijkste en chicste badplaatsen is het de wellnessoase van Europa. Naar de sauna gaan, dineren, flaneren, consumeren: hier speelt alles zich af op het hoogste niveau.

Wie denkt dat een middeleeuwse stad met een geschiedenis van 2.000 jaar misschien wel een beetje ingeslapen is, heeft het helemaal mis: Regensburg is wel oud, maar allesbehalve stoffig. Het werelderfgoed komt hier niet alleen tot leven in historische gebouwen en op oude pleinen, maar ook en vooral tussen die gebouwen en pleinen in. En als stad met de grootste kroegendichtheid van Duitsland is Regensburg ook in andere opzichten de moeite waard.

Ludwigshafen is niet de enige stad aan de Rijn die is ontstaan uit een aantal kleine nederzettingen, pas in de 19e eeuw het toneel van de geschiedenis heeft betreden, groot is geworden door de chemische industrie en door kunst en cultuur een nieuwe identiteit heeft gekregen. Maar net als alle steden aan de Rijn is Ludwigshafen een aantrekkelijke bestemming, zowel stedelijk als groen, historisch interessant en met een heel eigen charme.

Het gevoel van ingrijpende verandering, de enorme metamorfose tot diensten-, wetenschaps-, design- en geneeskundig centrum is overal zichtbaar, voelbaar en beleefbaar. Moderne tijd en verleden, historie en verhalen tussen staal en romantiek, oude kunst en cultuur voor morgen: geen tegenstellingen, maar aspecten van een nieuwe urbaniteit die de stad bijna vanzelf tot een attractiepunt maakt in de Metropool Ruhr.

Wolfsburg, als stad pas ontstaan op 1 juli 1938 en daarmee een van de weinige steden die gesticht is in de 20e eeuw, heeft in zijn korte maar interessante bestaan herhaaldelijk een voortrekkersrol gespeeld op het gebied van stedenbouwkundige trends in Duitsland. Wolfsburg is een typisch voorbeeld van een volgens plan ontwikkelde en toch geslaagde stad en is vanaf het begin van zijn bestaan nauw verbonden met Volkswagen AG.

Een stad met vele facetten – een stad met traditie en geschiedenis en tegelijkertijd een stad met een moderne uitstraling, levendig en vol levenslust. Het is precies deze mix die Ingolstadt, de universiteits- en winkelstad aan de Donau, zo aantrekkelijk maakt en zijn charme en sfeer geeft. En in Ingolstadt bevindt zich niet te vergeten het Audi Forum, dat niet alleen voor automobilisten interessant is.

Als er een gen bestaat dat verantwoordelijk is voor levenslust en feeststemming, hebben de inwoners van Keulen er daar beslist meer dan één van. Want Keulen is een stad met een hart en met gevoel – een stad waar een positieve levenshouding regel en geen uitzondering is. En daarbij horen vanzelfsprekend ook de Keulse Dom, Kölsch en... het carnaval.

Kiel, dat al heel lang een belangrijke scheepsbouw- en marinestad was, is nu ook een levendige studentenstad, een stad met een urbane sfeer waar de mensen zich niet zo druk maken. Die sfeer proef je overal in de deelstaathoofdstad met zijn prachtige ligging aan de Kieler Förde: aan het water, in de moderne, ruim opgezette binnenstad, maar ook in de Dänische Straße, de 'pronkkamer' van Kiel, waar de gebouwen uit de gründerzeit een maritieme charme uitstralen.

Met iets minder dan 100.000 inwoners is Schwerin de kleinste deelstaathoofdstad van Duitsland. Prachtig gelegen in een schilderachtige omgeving, met meren midden in het stadsgebied waarin zich behalve de aan de noordelijke hemel voorbijtrekkende wolken ook het symbool van de stad weerspiegelt: het slot van Schwerin. Een passend symbool: licht, luchtig en vriendelijk – net als de stad zelf.

Bielefeld is gesticht in 1214 door graaf Hermann von Ravensberg. Een man met een vooruitziende blik, die de gunstige ligging op het kruispunt van oude handelswegen in de onmiddellijke nabijheid van een pas door het Teutoburger Woud toen al onderkende. Zo ontstond er een typische handelsstad met een grote markt en mooie vakwerkhuizen, die naast de uitgesproken kunstzinnigheid van de inwoners tot op heden kenmerkend zijn voor Bielefeld.

Keizers en vorsten, leiders en volgers, uitvinders en geleerden: sinds de middeleeuwen is Neurenberg een spiegelbeeld van de Duitse geschiedenis. Imposant, interessant en zwevend tussen grootheid en tragiek. Onder de bescherming van de burcht kwamen ambacht en kunst tot bloei. Een nieuwe, vrije geest bezielde de stad en bijna nergens kon je zo goed leven als hier. En dat is tot op heden zo gebleven.

Op de plaats waar de Rijn en de Moezel samenkomen, het wereldberoemde Deutsches Eck, ligt een van de mooiste en oudste steden van Duitsland: Koblenz. Vier middelgebergtes, wijnbergen en bossen vormen het unieke decor van deze stad en schitterende kerken en kastelen, voormalige adellijke landgoederen en voorname burgerhuizen getuigen van de tweeduizendjarige geschiedenis waarop Koblenz kan terugkijken.

Goethe en Schiller, Herder en Wieland, Nietzsche, Fürnberg, Liszt, Bach, Cornelius, Gropius, Feininger, Klee, Itten ... Er zijn legio grote namen in Weimar, dit juweel van Duitse en Europese geestesgeschiedenis. De 'Weimarer Klassik' en Bauhaus zijn nog altijd highlights van de cultuur, die zich in Weimar harmonisch en overrijk openbaart.

Wat heeft Berlijn dat andere wereldsteden niet hebben? In de eerste plaats de Berlijners zelf, die de stad met hun ruwe maar hartelijke charme zijn typische, geheel eigen sfeer geven. En natuurlijk een ongelooflijke rijkdom aan bezienswaardigheden, die niet alleen de grootse historie en de drama's van de 20e eeuw weerspiegelen, maar ook een sfeer van verandering en de geest van de tijd uitademen.

Lübeck, de koningin van de Hanzesteden, werd gesticht in 1143 als 'eerste westerse stad aan de Oostzeekust'. De stad ademt nog altijd een middeleeuwse sfeer en het stadsbeeld wordt nog steeds bepaald door cultuurhistorische bezienswaardigheden zoals de Holstentor, die herinneren aan het roemrijke verleden van Lübeck als vrije rijks- en Hanzestad.

Het is maar een korte rit met de stadstrein, en toch kom je in een andere wereld terecht: komende vanuit het zuiden, uit Düsseldorf , waar de stad door moderne kantoorgebouwen wordt verlicht, naar Duisburg, waar de hoogovens van de staalfabrieken de scenerie in een flakkerend schijnsel hullen. Zo was het tenminste tientallen jaren lang, en zo luidt het cliché tot op de dag van vandaag. Dat clichés echter niet altijd kloppen, bewijst Duisburg op een indrukwekkende manier: een stad die veel te bieden heeft en voor filmenthousiasten zoiets als de Beloofde Stad is.

Een stad die elke liefdesrelatie waard is, wereldberoemd en een evergreen in het internationale stadstoerisme: Heidelberg. Dat betekent dromerige romantiek tussen de Alte Brücke en het indrukwekkende slot, een cultuur- en evenementenaanbod van topklasse, een even stevige als gastvrije keuken en een prachtige ligging tussen de Neckar en de uitlopers van het Odenwald.

Würzburg, de mooiste combinatie van historie, cultuur en wijn. Deze residentie- en universiteitsstad, schilderachtig gelegen aan weerszijden van de Main, is niet alleen een stad met een levendige sfeer en een vriendelijke charme. Würzburg is ook beroemd als centrum van de wijnbouw in Franken en niet in de laatste plaats als een buitengewoon bezienswaardige stad.

De zich tot hoog in de lucht verheffende toren van het Ulmer munster is al eeuwenlang het alles overheersende bouwwerk in Ulm. Nadat de stad in de Tweede Wereldoorlog bijna volledig was verwoest, werd er heel wat gestreden over de juiste wederopbouw van de stad. Er werd gekozen voor een geslaagd compromis dat resulteerde in een stad met een geheel eigen gezicht: met zorg gerestaureerd enerzijds en buitengewoon modern anderzijds.

Je kunt in auto's rijden. Of over auto's dromen. Voor beide opties is Stuttgart een van de beste locaties die je je kunt voorstellen. Hier worden er niet alleen auto's van wereldnaam gemaakt, maar leeft ook de geschiedenis van de auto meer dan overal elders. Wensen op vier wielen: in Stuttgart worden ze bij elk bezoek wondere werkelijkheid.

Bochum is tegenwoordig de party- en cultuurmijl van de gehele regio. Vroeger de mijnen, nu het toneel – de stad die eertijds het grootste aantal mijnen had, bezit nu de meeste theaters. Een bedrijvige Ruhrmetropool, geen schoonheid, maar met karakter, met een eigen charme en nieuwe, spannende perspectieven

Of de mensen in Freiburg nu zo vrolijk zijn, omdat bij hen de zon meer schijnt dan elders, of dat ze met zoveel zon worden beloond, omdat ze vrolijk zijn – wie zal het zeggen? Maar één ding is zeker: het is beslist geen straf om in de meest zuidelijk gelegen grote stad van Duitsland te leven.

Kassel, de stad die met de documenta het middelpunt van de hedendaagse kunstwereld is geworden, is ook dankzij de nalatenschap van de gebroeders Grimm een van de interessantste cultuursteden van Duitsland. Een stad die traditie en innovatie altijd weer heeft weten te verbinden, die met de Wilhelmshöhe een van de mooiste parken in Europa bezit en een absoluut uniek symbool heeft: de Hercules.

Krefeld, het Duitse centrum van de textielindustrie, bestaat eigenlijk uit drie steden: het classicistische Krefeld, het barokke Uerdingen en het middeleeuwse burchtstadje Linn. In de loop der tijden samengegroeid tot één stad, maar nog altijd duidelijk van elkaar te onderscheiden. En als geheel een stad die goede tradities weet te verbinden met een gecultiveerde manier van leven en een positieve instelling.

Als in Düsseldorf het nieuwste op het gebied van haute couture en prêt-à-porter wordt getoond, is niet alleen Duitsland, maar de hele modewereld daarbij aanwezig. Wanneer 'The Gallery Düsseldorf', die is voortgekomen uit de Igedo, destijds de grootste modebeurs ter wereld, twee keer per jaar zijn poorten opent, ligt het mekka van de internationale modemakers en inkopers aan de Rijn.

Aken is een stad die Europees leeft, denkt en voelt. Het is als het ware een Europa in het klein: centraal gelegen in het grensgebied van drie landen, zijn hier de intellectuele wortels, waarden en idealen van het continent sinds Karel de Grote sterk verankerd. Tegenwoordig is Aken de stad van de Karel de Grote-prijs, een onderscheiding die sinds 1950 in het raadhuis wordt uitgereikt voor verdiensten in het kader van de Europese eenwording.

Osnabrück heeft zijn plaats in de geschiedenis vooral gevonden als stad van de Vrede van Westfalen. Maar Osnabrück is veel meer: het is een ongelooflijk afwisselende stad, die je vanuit verschillende gezichtspunten keer op keer opnieuw kunt ontdekken. Bijvoorbeeld als stad van genieters, die haar bezoekers verwent met hoogstaande kookkunst en regionale specialiteiten.

De Mozartstad Augsburg is historisch gezien een van de belangrijkste steden van Duitsland. En het is een van de mooiste steden. Wie door de oude straten van de stad wandelt, kan zich met een beetje fantasie voorstellen hoeveel betekenis Augsburg ten tijde van de bankiers- en koopmansdynastie Fugger gehad moet hebben – als financieel centrum, als internationale handelsmetropool en als stad van de kunsten.

Mönchengladbach is een stad die wordt gekenmerkt door een urbane uitstraling enerzijds en een landelijke charme anderzijds. Het beeld van deze 'grote stad in het groen' wordt bepaald door parken en bossen. Maar Mönchengladbach is ook een stad van kunst en cultuur – met belangrijke monumenten, een museum van wereldfaam en een levendige scene met theater, cabaret en kleinkunst.

Je kunt het lifestyle noemen of savoir-vivre: in München worden beide met hoofdletters geschreven. Of dat nu komt door de beroemde wit-blauwe lucht of door het vele moois in deze stad, is helemaal niet zo belangrijk. In elk geval laten de inwoners van München zich altijd graag van hun beste kant zien: in de biertuinen, op een van de prachtige boulevards of in het stadion van FC Bayern.

Eigenlijk is Frankfurt een betrekkelijk moderne stad. Business, architectuur en de op twee na grootste luchthaven van Europa – allemaal volgens de nieuwste stand. Misschien heeft Frankfurt juist daarom een bijzondere voorliefde voor musea van sterk uiteenlopende aard en omvang ontwikkeld. Volgens het motto: de tijd altijd een beetje vooruit zijn, maar toch vasthouden.

Welke jaarbeursstad heeft het grootste expositieterrein ter wereld? Tokio misschien? Nee, dat is helaas fout. Chicago, Londen of Sjanghai? Ook niet. Frankfurt? Bijna goed. Het juiste antwoord is: Hannover. Met zijn moderne jaarbeursterrein heeft deze stad zich ontwikkeld tot een van de motoren van de wereldeconomie en tot symbool voor ideeën, innovaties en investeringen.

Als stad waarvan het beeld is bepaald door Schott Glas en Zeiss is Jena een fascinerende combinatie van industrieel en intellectueel verleden, wetenschappelijk onderzoek, innovatie en academisch leven. Dit leven speelt zich niet alleen af in de instituten en onderwijsinstellingen, maar ook in de cafés in de prachtige oude binnenstad, die zowel gezellig zijn als rijk aan tradities.

Het begrip 'cultuur' kan op verschillende manieren worden geïnterpreteerd en gedefinieerd. Maar je kunt ook gewoon zeggen: Dresden. De hoeveelheid en pracht van de cultuurgoederen is hier zo overweldigend, dat bezoekers zich alleen maar ademloos kunnen verbazen. En omdat dit alles in Dresden ook nog eens is gelegen in een schitterend rivierlandschap, komt er bij deze verbazing al snel een groot enthousiasme.

Zware arbeid bepaalde vroeger het leven van de bewoners en hun stad. Staal, kolen en bier hebben Dortmund wereldwijd bekend gemaakt. Tegenwoordig dalen er geen mijnwerkers meer in de mijn af en zijn de hoogovens allang afgekoeld. Desalniettemin leven de oude tijden voort en de monumentale industriegebouwen van weleer moeten nieuwe taken vervullen: ze zijn tegelijkertijd monument, museum en podium.

Er zijn niet veel steden die in de jongere geschiedenis het etiket 'ex-hoofdstad' opgeplakt hebben gekregen. Bonn is er één van. Maar wie denkt dat Bonn sinds het zijn aanzien als hoofdstad kwijt is, in een soort doornroosjesslaap is gevallen, vergist zich. Het vroegere 'Bundesdorf' is nu een economische en culturele metropool van formaat, even zelfbewust en internationaal georiënteerd als het altijd is geweest.

Potsdam is vooral bekend om zijn historische erfgoed. Als voormalige residentie van Pruisen is deze stad rijk aan unieke paleizen en parken. De glans en glorie van Pruisen, een traditie als stad van grote bouwmeesters en wetenschappers, brandpunt tijdens de Koude Oorlog: Potsdam heeft een ongekende rijkdom aan cultuur en historie.

Als er onder de Duitse steden één stad is die je de beste van de klas kunt noemen, dan is het Darmstadt. Hoog opgeleid en belezen, gecultiveerd, beschikkend over een brede interesse en een verzorgd uiterlijk – Darmstadt heeft dankzij de wetenschap, literatuur, kunst en architectuur een geheel eigen profiel ontwikkeld dat de stad wijd en zijd beroemd heeft gemaakt.

Mainz is universiteitsstad, stad van de Romeinen, mediastad, deelstaathoofdstad – en stad van de romaanse dom, de 'zwarte kunst' van Gutenberg en het carnaval aan de Rijn. Een stad met een geschiedenis van bijna 2.000 jaar waarop de inwoners van Mainz terecht trots zijn. Dat tot de vele cultuurgoederen ook een sterk ontwikkelde wijncultuur behoort, maakt Mainz nog eens extra sympathiek.

Hoe muzikaal de inwoners van Leipzig zijn, blijkt alleen al uit het feit dat de vreedzame revolutie in 1989 vanuit deze stad werd gedirigeerd. Na de val van de DDR heeft Leipzig de titel 'heldenstad' gekregen – wat echter net zo goed zou kunnen slaan op de grote musici, dirigenten en componisten die waarschijnlijk nergens zo aanwezig en populair zijn als hier.

Als grote stad die naast modern ook rijk is aan tradities, beschikt Braunschweig over imposante getuigenissen van zijn geschiedenis en mooie stadswijken die door de eeuwen heen niets aan aantrekkelijkheid hebben verloren. Maar ook de hedendaagse architectuur, waarvan het Happy-Rizzi-Haus een goed voorbeeld is, de levendige kunst- en cultuurwereld en de grote parken die deze stad kent, hebben hun charme.

Wuppertal is de grootste stad van het Bergische Land en tegelijkertijd het economisch, educatief, industrieel en cultureel centrum van de regio. En natuurlijk is het vooral 'de stad met de zweefbaan' – zoals ook de officiële slogan van Wuppertal luidt. Langs de zweefbaan presenteert zich een zelfbewuste en historiebewuste stad die verbazingwekkende dingen te bieden heeft.

Zomerhoofdstad van Europa en ontmoetingspunt bij uitstek van de upper class tijdens de belle époque, nu een wereldwijd bekende kuur- en cultuurstad en een stad met een uitstekende medische reputatie: dat is Baden-Baden. Met zijn luisterrijke feesten en onovertroffen elegantie het toppunt van exclusiviteit, noblesse en luxe. Of het nu gaat om kuur of cultuur: Baden-Baden biedt op elk gebied uitsluitend het beste.

Münster is een internationaal georiënteerde stad: jeugdig, ongedwongen en trots op haar geschiedenis van meer dan 1.200 jaar. Als bisschopszetel, als lid van de Hanze, als universiteitsstad: Münster heeft altijd al een belangrijke rol gespeeld in de regio – en ver daarbuiten. En als stad van de Vrede van Westfalen heeft Münster zelfs wereldgeschiedenis geschreven.

Kerken, torens, bruggen, hoogstaande cultuur en luisterrijke feesten: Erfurt is een levenslustige en gastvrije stad met middeleeuwse charme en een rijke geschiedenis. Gelegen op het kruispunt van oude Duitse en Europese handelsroutes is de deelstaathoofdstad van Thüringen van oudsher ontmoetingspunt en thuishaven van grote denkers en dichters, een zelfbewust en trots centrum van vernieuwing met een grote aantrekkingskracht op bezoekers uit de hele wereld.

Het is niet waar dat je per se een doctorstitel moet hebben, als je Göttingen wilt bezoeken. Maar handig is het wel in deze stad, die van studiedrang lijkt te zinderen en waar studenten en academici het leven sterker bepalen dan in welke andere Duitse stad ook. Maar liefst 44 Nobelprijswinnaars zijn uit Göttingen afkomstig, hebben er gestudeerd, onderzoek verricht of les gegeven.

De benaming 'stad van het modernisme' is waarschijnlijk op geen enkele Duitse stad beter van toepassing dan op Chemnitz. Als stad die is opgebloeid in het moderne industriële tijdperk, dat nog steeds impulsen geeft aan de dynamische ontwikkeling van de economie en de wetenschap in Duitsland, staat Chemnitz ook voor cultureel en architectonisch modernisme.

De wijde wereld ontdekken en dan terug naar Hamburg: dat is wel het mooiste reisprogramma dat je je kunt voorstellen. Poort naar de wereld, schoonheid aan zee, maritiem hoogtepunt in het noorden – zelfs de anders zo terughoudende inwoners van de Hanzestad kunnen maar moeilijk verbergen dat ze trots zijn op hun stad, op de sfeer en op de internationale charme die Hamburg uitstraalt.

Bremen, deelstaathoofdstad en handelsstad met een indrukwekkend maritiem verleden, en Bremerhaven, 1.000 jaar jonger, maar toch een plaats vol historie en verhalen: samen vormen ze de kleinste deelstaat van Duitsland. En tegelijkertijd een wereld waar je van alles kunt beleven en volop kunt genieten, internationaal georiënteerd en gastvrij, een wereld die openstaat voor nieuwe dingen en zorgvuldig omgaat met tradities.

Rostock heeft een maritiem hart: de stadshaven. En hoewel er niet meer zoveel zeelui op de kades te vinden zijn als vroeger, geeft de haven de stad altijd nog een karakteristieke sfeer. Hier vinden ook de grote evenementen plaats, zoals de Hanse Sail, waarvoor elk jaar in augustus honderden zeilschepen en een miljoen bezoekers naar Rostock komen.