Kassel: sprookjes van Grimm en moderne kunst

Kassel. De stad die met de traditierijkste en belangrijkste wereldtentoonstelling documenta is opgeklommen tot het middelpunt van de hedendaagse kunst. Kassel is echter ook in de niet-documentajaren een van de vooraanstaande kunstadressen in Europa. Het slot Wilhelmshöhe herbergt een van de grootste en belangrijkste Rembrandt-collecties en de beroemde Kasseler Apollo. En boven de stad troont van verre zichtbaar het machtige symbool van Kassel: Hercules.

Charme van de vijftiger jaren en binnenstadsfeer

Zijn huidige stadsbeeld heeft Kassel niet zozeer te danken aan een wederopbouw na de Tweede Wereldoorlog, maar veeleer aan de nieuwbouw binnen het oude stadsgebied. Men wilde radicaal breken met de erfenis van het verleden. Vandaag de dag is Kassel in ieder geval trots op de talrijke geslaagde voorbeelden van de architectuur uit de jaren vijftig, bijvoorbeeld het ensemble van de Treppenstrasse dat allang onder monumentenzorg is geplaatst. In de laatste decennia werd echter vaart gezet achter de vernieuwing van de binnenstad en werd haar attractiviteit door moderne nieuwe gebouwen, kunst in de openbare ruimte en de onconventionele herstructurering van pleinen aanzienlijk vergroot. Het centrum omvat de eigenlijke binnenstad die tot aan de 'Schöne Aussicht' met blik op het uitgestrekte parklandschap van de Karlsaue reikt, dan de kleinere woon- en winkelwijk rondom de Entenanger en de Markthalle, en bovendien de wijk vanaf de Weinberg tot aan het huidige 'Kulturbahnhof'.

Duitslands eerste theater en Goethes olifant

Bijzondere impulsen voor de stadsontwikkeling zijn uitgegaan van de tuinenshow Bundesgartenschau 1955 evenals van de 'documenta' die in hetzelfde jaar voor het eerst plaatsvond, en ten slotte van de in 1970 als hogescholengemeenschap gestichte universiteit van Kassel: nieuwe bewoners, nieuwe gasten, nieuwe doelgroepen. Kassel is echter ook een van de traditierijkste theatersteden van Duitsland: al in 1605 werd hier het eerste permanente theatergebouw van Duitsland gesticht, het huidige Staatstheater Kassel. Daarnaast is men trots op talrijke andere podia met voortreffelijke ensembles en innovatieve repertoires. En ook het museumgebeuren verdient – naast de centrale locatie (Link zu SPuG -> Themenwelten -> Meisterwerke der Gartenkunst -> Schloss Wilhelmshöhe) Slot Wilhelmshöhe (/link) – alle lof: kunst van de laatste twee eeuwen is te bewonderen in de Neue Galerie, de beroemde olifant van Goethe in het Naturkundemuseum (natuurhistorisch museum). Het astronomisch-natuurkundig kabinet, de landgrafelijke collectie wetenschappelijke instrumenten, biedt verbazingwekkende inzichten in de geheimen van de astronomie, tijdmeting, geodesie, natuurkunde en wiskunde. Bovendien heeft Kassel zich met het Brüder-Grimm-Museum ook gewijd aan het werk van de wereldberoemde taalkundigen, die 30 jaar van hun leven in deze stad hebben doorgebracht.

documenta. Wereldtentoonstelling van moderne kunst

Schandaal en triomf, protest en enthousiasme, provocatie en experiment: dit alles ligt bij de documenta heel dicht bij elkaar. De documenta is 's werelds belangrijkste expositiereeks voor hedendaagse kunst, een spiegel van de samenleving en het uithangbord bij uitstek van het wereldwijde kunstgebeuren. De tentoonstelling wordt om de vijf jaar gehouden, oorspronkelijk om de vier jaar, en duurt telkens 100 dagen. De eerste documenta werd in 1955 georganiseerd en gaat terug op een initiatief van Arnold Bode, kunstenaar en designer uit Kassel, die een signaal van vernieuwing wilde afgeven en de Duitse bevolking vertrouwd wilde maken met de werken van kunstenaars die tot 1945 als 'ontaard' verbannen en verboden waren geweest.

Tentoonstellingslocatie is sinds 1955 het Fridericianum, vanaf de documenta 9 in 1992 is de documenta-Halle erbij gekomen. Daarnaast worden voor de duur van de tentoonstelling steeds ook andere musea gebruikt. Behalve de stukken die in de gebouwen worden getoond, vormen ook werken die buiten te zien zijn een vast bestanddeel van de documenta. Enkele van de spectaculairste in de openlucht tentoongestelde werken maken tegenwoordig deel uit van het stadsbeeld, bijvoorbeeld het project '7000 eiken' van Joseph Beuys, de stalen sculptuur 'Rahmenbau' van het Oostenrijkse collectief Haus-Rucker-Co, het kolossale punthouweel van Claes Oldenburg aan de oever van de Fulda of de in 1992 ter gelegenheid van de documenta 9 geïnstalleerde Man Walking to the Sky van Jonathan Borofsky. Grote kunstwerken – en elk op zichzelf een extra argument voor Kassel. De documenta 13 begint trouwens op 9 juni 2012.