Glorie die de tijden doorstaat: Weimar

Goethe en Schiller, Herder en Wieland, Nietzsche, Fürnberg, Liszt, Bach, Cornelius. Gropius, Feininger, Klee, Itten... De namen van grote persoonlijkheden zjin legio in Weimar, in dit juweel van de Duitse en Europese geestesgeschiedenis... en muziekgeschiedenis en architectuurgeschiedenis en eigenlijk de geschiedenis in het algemeen. Het klassieke Weimar en het Bauhaus zijn schitterende hoogtepunten van de cultuur die zich in Weimar op harmonische wijze en welhaast overrijk openbaart.

Het klassieke Weimar. En andere redenen voor een bezoek

Het ensemble 'Klassiek Weimar' vormt de getuigenis van een belangrijke cultuurperiode – de 'Weimarer Klassik', de verlichte, hoofse en tegelijkertijd toch burgerlijke cultuur omstreeks 1800. Als redenen voor de opname van Weimar in de werelderfgoedlijst van de UNESCO werden dan ook het kunsthistorisch belang van de gebouwen en parken uit de bloeitijd van het klassieke Weimar aangevoerd en de rol van de stad als centrum van de geesteswetenschap einde 18e, begin 19e eeuw – en daar valt niets aan toe te voegen. Behalve dat Weimar in 1999 een van de Culturele Hoofdsteden van Europa was. Dat Goethes 250e geboortedag in hetzelfde jaar werd herdacht, zorgde er inderdaad voor dat heel Europa – en de rest van de wereld – in Weimar bijeenkwam.

Natuurlijk, naar Weimar ga je om wetenschappelijke redenen of vanwege de cultuur. Dat echter de kroegendichtheid in Weimar – in verhouding tot het aantal inwoners – bijna even groot is als in Berlijn, dat Weimar beroemd is om zijn hartige culinaire specialiteiten, dat in Weimar biersoorten worden geserveerd als het 'Schwanenblond' dat al sinds 1533 wordt gebrouwen, zijn aspecten die een verblijf in de stad misschien nog interessanter maken.

Een succesverhaal: Goethe in Weimar

Tot de belangrijkste getuigenissen van het klassieke Weimar behoort het in barokstijl gebouwde Goethehaus op de Frauenplan, waar de dichter bijna 50 jaar lang heeft gewoond. Het huis is te bezichtigen en ziet er tegenwoordig grotendeels zo uit als in Goethes laatste levensjaren. Het tuinhuis in het park aan de Ilm was een geschenk van de hertog om Goethe aan Weimar te binden. Dit is dan ook altijd zijn nauw met de natuur verbonden toevluchtsoord gebleven. Bij de bouw van het Römische Haus heeft Goethe zijn talent als bouwcoördinator bewezen. Het was het eerste classicistische gebouw in Weimar en staat op gezichtsafstand van het tuinhuis. Ook de naam Friedrich Schiller is onscheidbaar met Weimar verbonden. Hij bracht zijn laatste levensjaren door in het burgerhuis aan de toenmalige esplanade. Tegenwoordig is het in de stijl van zijn tijd ingericht, ten dele met origineel meubilair. De permanente tentoonstellling 'Schiller in Thüringen' geeft een goede kijk op zijn leven en zijn werk. Ook de geniale virtuoos Franz Liszt had zich, voor zover zijn uitgebreide tournees het toelieten, in Weimar gevestigd. En wel in de voormalige hoftuinderij aan de ingang van het park, als Liszt-Haus tegenwoordig een museum.

Het Bauhaus, liberale tradities – en de andere kant van Weimar

Het Bauhaus-Museum geeft aan de hand van ruim 300 tentoonstellingstukken een inzicht in het werk van het Staatliche Bauhaus. Het werd in 1919 in Weimar gesticht en wordt door velen tot op heden als het belangrijkste exportartikel van de Duitse cultuur in de 20e eeuw beschouwd. Het past ook bij het liberale, vooruitstrevende karakter van de stad dat Saksen-Weimar-Eisenach, waarvan Weimar de hoofdstad was, zichzelf in 1816 als eerste Duits hertogdom een grondwet gaf en dat hier in 1919 de eerste republiek op Duits grondgebied werd gesticht, de Weimarrepubliek. In dat licht is het des te onbegijpelijker dat hier, op gezichtsafstand van de plek waar de cultuurnatie zich zo vol trots presenteert, door dezelfde natie het concentratiekamp Buchenwald werd gebouwd, waar 50.000 mensen zijn vermoord. Wie Weimar zegt, mag Buchenwald niet buiten beschouwing laten – en zou ook een bezoek moeten brengen aan deze gedenkplaats. Want pas dan heeft men alle kanten van Weimar gezien.