• 0
Historische highlights in Duitsland van A tot Z
Lübeck: schoonheid van het Noorden en van de geest

Lübeck: schoonheid van het Noorden en van de geest

Lübeck, de koningin van de Hanzesteden, werd gesticht in 1143 als 'eerste westerse stad aan de Oostzeekust'. De stad ademt nog altijd een middeleeuwse sfeer en het stadsbeeld wordt nog steeds bepaald door cultuurhistorische bezienswaardigheden zoals de Holstentor, die herinneren aan het roemrijke verleden van Lübeck als vrije rijks- en Hanzestad.

Lübeck: eeuwenlang was de naam van de stad een synoniem voor vrijheid, recht en welvaart. Het 'Lübisches Recht', een verzameling basisregels op het gebied van het land- en zeerecht die zijn tijd ver vooruit was, gaf de aanzet tot de stichting van ruim 100 steden rondom de Oostzee. Zo werden de voorwaarden geschapen voor het uitgroeien van de Hanze tot de grootste handelsmacht van zijn tijd. Het onbetwiste centrum was Lübeck, een van de luisterrijkste vroege metropolen van de wereldhandel. De door water omsloten historische binnenstad met de zeven torens van de vijf hoofdkerken getuigt van een bewogen geschiedenis van 1.000 jaar en valt als UNESCO-werelderfgoed sinds 1987 onder monumentenzorg. En terecht: de historische gebouwen uit de tijd van de gotiek, de renaissance, de barok en het classicisme, de straten en steegjes, kerken en kloosters, burgerhuizen en vestingwerken ogen als een uniek en harmonisch geheel. De Marienkirche, de mooiste kerk in Lübeck, is een juweel van de baksteengotiek en heeft als voorbeeld gediend voor ca. 70 andere kerken in het Oostzeegebied. Met het hoogste baksteengewelf ter wereld is deze kerk van grote architectonische betekenis. Trots troont hij op het hoogste punt van de historische binnenstad, als het ware recht tegenover de Musik- und Kongresshalle – kortweg MuK genoemd – de moderne tegenhanger. De MuK is Lübecks grootste hal, de belangrijkste speellocatie van het Schleswig-Holstein Musik Festival, internationaal congrescentrum, concertzaal en stadshal tegelijk. Naast de moderne architectuur is de beeldengroep 'Die Fremden' van Thomas Schütte op het dak van de hal een markant kenmerk van de MuK, een vroeger documenta-tentoonstellingsstuk en een symbool voor iedereen die zijn vaderland heeft moeten verlaten en in het buitenland een nieuw leven heeft moeten opbouwen.

Andere belangrijke bouwwerken in de historische binnenstad zijn de gebouwen rondom het raadhuis, het Burgklooster, de Koberg – een volledig behouden gebleven wijk uit het laatste gedeelte van de 13e eeuw – met de Jakobikirche, het Heiligen-Geist-Hospital en de gebouwen tussen de Glockengießer- en de Aegidienstraße, de statige patriciërshuizen tussen de Petrikirche en de dom, natuurlijk de beroemde Holstentor, het symbool van de stad, en de zoutpakhuizen op de linkeroever van de Trave. Een wandeling door het middeleeuwse Lübeck is een unieke belevenis – vooral omdat de stad beslist ook moderne dingen te bieden heeft: als de dag ten einde loopt, komt er leven in de talloze cafés, restaurants, bars, clubs en discotheken en ontdekken heel wat anders zo nuchtere en ingetogen Hanzeaten hun uitgelaten kant. Misschien geldt dat zelfs voor Günter Grass, naast Thomas Mann en Willy Brandt een van de drie Nobelprijswinnaars van wie de namen met Lübeck verbonden zijn. In het Forum für Literatur und bildende Kunst, het Günter-Grass-Haus, geeft een permanente tentoonstelling van zijn schilderijen inzicht in de nauwe relatie tussen literatuur en kunst in zijn werk. Bij dit forum horen ook een tuin met beeldhouwwerken van Grass, een archief, een bibliotheek en een winkel. Bijna in de achtertuin van het forum ligt het in 2007 geopende Willy-Brandt-Haus, een museum en gedenkplaats voor de vroegere bondskanselier en winnaar van de Nobelprijs voor de vrede. Een bezoek aan het in 1993 geopende Heinrich-und-Thomas-Mann-Zentrum, eveneens midden in de historische binnenstad, brengt u onder andere naar de allang verdwenen wereld van de Buddenbrooks en leidt u door het leven en werk van deze twee grote schrijvers. Alle drie de huizen – en ook de stad zelf – zijn blij met uw komst, ook al bent u waarschijnlijk geen Nobelprijswinnaar. En als u er toch bent, vergeet dan vooral niet de specialiteit van de stad te proeven en te loven: Lübecker marsepein, de zoetste verleiding sinds er amandelen zijn.

City-highlights

In het literatuurmuseum Buddenbrookhaus, dat in 1993 in het hart van de binnenstad van Lübeck is geopend, worden de bezoekers meegenomen naar de verdwenen wereld van de 'Buddenbrooks' en de familie Mann.

De permanente tentoonstelling is gewijd aan het leven en werk van de schrijvers Thomas en Heinrich Mann. Brieven, eerste drukken en commentaren wachten erop om gelezen te worden. Ook zijn er foto's en tijdsdocumenten te zien, zoals de oorkonde die Thomas Mann kreeg bij de uitreiking van de Nobelprijs voor literatuur in 1929. Daarnaast worden er regelmatig speciale tentoonstellingen gehouden over het werk van de Manns en andere schrijvers uit de 20e eeuw.

De Holstentor, het symbool van de Hanzestad, is wellicht Duitslands bekendste en belangrijkste behouden gebleven stadspoort uit de late middeleeuwen. Dit stukje Lübeck heeft bijna iedereen al eens in z'n portemonnee gehad, het stond namelijk op de achterkant van het oude 50-mark biljet. De laatgotische stadspoort die tussen 1464 en 1478 door de Lübeckse stadsbouwmeester H. Helmstede aan de oever van de Trave werd gebouwd, lag eertijds als een bruggenhoofd voor de stad en maakte deel uit van de versterkingswerken. In het Museum Holstentor wordt Lübeck als centrum van de handel en de zeevaart getoond. Het bevindt zich binnen de 3,50 meter dikke muren en is opgezet als een interactief museum.

Hoe de bewoners van Lübeck de marsepein hebben uitgevonden, valt niet precies te achterhalen. Het zou omstreeks 1407 gebeurd kunnen zijn, toen er in Lübeck een hongersnood heerste. De senaat richtte daarom een oproep tot alle Lübeckse bakkers om van amandelen en suiker een brood te maken. Uit de nood ontstond een lekkernij en een passie: marsepein. In andere bronnen is de oorsprong op 1530 gedateerd. Het staat echter vast dat het kwaliteitsmerk 'Lübecker marsepein' pas omstreeks 1800 is ontstaan. In die tijd legden zo'n 130 fabrikanten, voor het merendeel banketbakkerijen, zich erop toe de goede naam van de Lübecker marsepein te vestigen. Tegenwoordig weet men in de hele wereld dat zij er uitstekend in zijn geslaagd.

Het Willy-Brandt-Haus, dat op de 94e geboortedag van de beroemde zoon van Lübeck werd geopend in een voornaam patriciërshuis in de oude binnenstad, is een plek waar je meer te weten kunt komen over de moderne geschiedenis, een museum en een gedenkplaats voor ex-bondskanselier en winnaar van de Nobelprijs voor de vrede Willy Brandt.

Met boeiende ensceneringen en multimediale elementen geeft de expositie 'Willy Brandt – Ein politisches Leben im 20. Jahrhundert' een beeld van zijn loopbaan van de Weimarrepubliek tot de Duitse hereniging en worden zijn ideeën – die nog altijd leven – transparant en ervaarbaar gemaakt. Naast zijn biografie staan daarbij ook de thema's democratie, mensenrechten en vrede centraal.

Meer weergeven